24 november 2015

Opinie Lotte de Bruijn: ‘Veiligheidswetten schaden vertrouwen’

PRIVACY, WET COMPUTERCRIMINALITEIT III, VERTROUWEN
Binnenkort overlegt de Tweede Kamer over een wijziging in wetten die de bevoegdheden van geheime diensten en politie vastleggen. De twee voorstellen, de Wet inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) en Wet computercriminaliteit III, breiden de bevoegdheden van geheime diensten en politie op het web aanzienlijk uit. De Wet computercriminaliteit III maakt bijvoorbeeld terughacken door de politie mogelijk, zelfs wanneer de gegevens op een server in het buitenland staan. Het Wiv-voorstel geeft inlichtingendiensten de bevoegdheid om een onschuldige derde te hacken om zo bij een verdachte in de buurt te komen.

Veiligheid is van groot belang, maar laten we het kind niet met het badwater weggooien. Een overheid die mag inbreken in systemen en computers om zo aan informatie te komen, begeeft zich op glad ijs. Stel dat de politie het recht zou hebben om zich zonder toestemming toegang te verschaffen tot woningen, zouden we dat accepteren? Ook al zouden ze daarmee verdachte buren kunnen afluisteren? Ik denk het niet. Het zou het vertrouwen in de overheid ernstig schaden. Als slotenmakers hun medewerking zouden verlenen aan dergelijke acties, zou ook het vertrouwen in hen sterk afnemen.

Nut en noodzaak van de voorgestelde maatregelen zijn slecht onderbouwd. Omdat het technisch mogelijk is, wil men er blijkbaar gebruik van kunnen maken. Met alle nadelen van dien. Niet voor niets is zowel vanuit de privacyhoek als vanuit het bedrijfsleven massaal gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een reactie te geven tijdens de consultatieronde in de aanloop naar het definitieve kabinetsvoorstel voor de Wiv. De strekking was eenduidig: dit moeten we niet willen.

De kabinetsplannen zijn niet goed voor het vertrouwen in ICT, voor het vertrouwen in bedrijven en voor het vertrouwen in de overheid. Nederland is altijd een voorvechter geweest van een vrij, open en veilig internet. Die houding heeft bijgedragen aan de uitstekende positie die Nederland heeft in internationale ranglijsten. We staan niet voor niets vierde in de ICT Readiness Index van het World Economic Forum. Als we niet uitkijken zetten we die positie op het spel.

Nederland heeft de kans om uit te groeien tot de eerste echt digitale economie van Europa. De seinen staan op groen. Het kabinet heeft onlangs nog aangekondigd om innovatie meer ruimte te bieden door barrières op het gebied van wet- en regelgeving weg te nemen. Dan is het zaak geen nieuwe barrières op te werpen.

Deze opinie verscheen in november 2015 in de Ingenieur.